Thị trường tiền mã hóa (Crypto) vừa ghi nhận một kỷ lục không mấy vẻ vang trong báo cáo mới nhất từ Chainalysis. Năm 2025, tổng giá trị các giao dịch liên quan đến rửa tiền đã chạm mốc 82 tỷ USD, tăng vọt so với con số khiêm tốn 10 tỷ USD của năm 2020. Đằng sau những con số đáng báo động này là sự chuyển dịch cơ cấu tội phạm tài chính đầy tinh vi. Các mạng lưới rửa tiền sử dụng ngôn ngữ tiếng Hoa đang trỗi dậy mạnh mẽ, biến các ứng dụng nhắn tin và ví điện tử phi tập trung thành những “ngân hàng ngầm” xuyên biên giới, thách thức mọi nỗ lực kiểm soát của giới chức toàn cầu.
Crypto: Sự biến tướng của các “nền tảng bảo lãnh” và chiêu thức “Black U”
Trái ngược với suy nghĩ phổ biến rằng tội phạm thường sử dụng các sàn giao dịch tập trung (CEX) để tẩu tán tài sản, thực tế hiện nay cho thấy một xu hướng hoàn toàn khác. Khi các sàn lớn siết chặt quy trình định danh (KYC) và tuân thủ lệnh trừng phạt, tội phạm đã chuyển sang một hệ sinh thái kín đáo hơn: các “nền tảng bảo lãnh” (guarantee platforms) như Huione hay Xinbi. Đây thực chất là những chợ đen tài chính hoạt động công khai trên Telegram, nơi các môi giới và dịch vụ chuyển tiền quảng cáo dịch vụ mà không chịu sự giám sát của cơ quan quản lý.
Phương thức hoạt động của các mạng lưới này cực kỳ phức tạp, nổi bật nhất là khái niệm “Black U” (USDT bẩn). Thay vì chuyển một khoản tiền lớn dễ gây chú ý, hệ thống này sử dụng kỹ thuật “xé nhỏ” dòng tiền thành hàng triệu giao dịch vi mô (micro-transactions). Hãy hình dung một khoản tiền bẩn khổng lồ được chia nhỏ, rải rác qua hàng nghìn ví điện tử, sau đó được các dịch vụ OTC (giao dịch qua quầy) gom lại và tích hợp vào hệ thống tài chính hợp pháp. Dữ liệu cho thấy, chỉ riêng một dịch vụ “Black U” đã xử lý tới 1 tỷ USD chỉ trong 236 ngày – một tốc độ và quy mô mà các phương thức rửa tiền truyền thống phải mất nhiều năm mới đạt được.
Dòng vốn ngầm và thách thức đối với cơ quan quản lý
Sự bùng nổ của các mạng lưới này, đặc biệt là nhóm sử dụng tiếng Hoa, có liên hệ mật thiết với bối cảnh kinh tế vĩ mô. Các chuyên gia nhận định rằng chính sách kiểm soát vốn gắt gao tại một số quốc gia đã vô tình tạo ra nhu cầu chuyển tài sản ra nước ngoài rất lớn. Tội phạm rửa tiền đã tận dụng “bể thanh khoản” này để trà trộn tiền bẩn vào các giao dịch chuyển tiền dân sự, tạo nên một ma trận tài chính khó bóc tách.
Trước đây, các hệ thống ngân hàng ngầm như “Phi Tiền” (Fei Qian) hay thị trường chợ đen Peso thống trị mảng này. Tuy nhiên, sự xuất hiện của stablecoin và blockchain tốc độ cao đã thay đổi hoàn toàn cuộc chơi. Công nghệ cho phép di chuyển giá trị xuyên biên giới tức thì, nén quy trình từ vài tuần xuống chỉ còn vài phút mà không cần giấy tờ. Dù Bộ Tài chính Mỹ và các cơ quan quốc tế đã liên tục ban hành lệnh trừng phạt trong năm 2024-2025, nhưng việc triệt phá các mạng lưới này vẫn như “bắt cóc bỏ đĩa”. Ngay khi một nền tảng bị đánh sập, các nhà vận hành nhanh chóng tái cấu trúc dưới một tên gọi mới trên nền tảng khác.
Tóm lại, con số 82 tỷ USD là một chỉ dấu cho thấy tội phạm công nghệ cao đang đi trước cơ quan quản lý một bước. Đối với nhà đầu tư cá nhân, điều này đồng nghĩa với rủi ro pháp lý ngày càng tăng. Việc giao dịch qua các kênh OTC không rõ nguồn gốc có thể khiến ví của bạn vô tình nhận phải dòng tiền bẩn, dẫn đến nguy cơ bị đóng băng tài khoản hoặc vướng vào các rắc rối pháp lý nghiêm trọng.
