Mô hình tài chính hiện tại của OpenAI đang phản ánh một áp lực vô cùng lớn trong việc giữ chân những nhân sự nòng cốt, những người đang trực tiếp thúc đẩy các bước đột phá về công nghệ của công ty. Sự sẵn lòng chi tiêu mạnh tay vào các khoản thưởng bằng vốn chủ sở hữu (equity) của công ty này đã định nghĩa lại hoàn toàn khái niệm về mức lương cạnh tranh trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Động thái này không chỉ thiết lập một tiêu chuẩn mới mà còn nâng cao vị thế rủi ro cho bất kỳ công ty nào đang tham gia vào cuộc đua định hình tương lai của lĩnh vực công nghệ đầy tiềm năng này.
OpenAI đem lại mức đãi ngộ chưa từng có trong lịch sử các công ty công nghệ
Các tiết lộ tài chính nội bộ mới nhất cho thấy OpenAI đang phân phối lượng cổ phần cho mỗi nhân viên nhiều hơn bất kỳ công ty khởi nghiệp công nghệ lớn nào từng được ghi nhận trong lịch sử. Theo dữ liệu mà công ty đã chia sẻ với các nhà đầu tư, khoản bồi hoàn dựa trên cổ phiếu của hãng đạt mức trung bình khoảng 1,5 triệu USD cho mỗi người lao động, áp dụng trên quy mô nhân sự khoảng 4.000 người. Con số khổng lồ này vượt xa mọi tiêu chuẩn được thiết lập bởi các công ty cùng ngành trong quá khứ.
Để độc giả dễ hình dung về quy mô của khoản đãi ngộ này, nếu điều chỉnh theo lạm phát sang giá trị đồng đô la năm 2025, con số này cao gấp bảy lần so với mức chi trả bằng cổ phiếu mà Google đã báo cáo vào năm 2003, tức là một năm trước khi gã khổng lồ tìm kiếm này thực hiện đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Một phân tích chuyên sâu của tờ Wall Street Journal dựa trên dữ liệu từ 18 công ty công nghệ lớn khác cho thấy sự chênh lệch còn khủng khiếp hơn. Cụ thể, mức chi trả cổ phần trung bình của OpenAI lớn hơn gấp 34 lần so với mức đãi ngộ điển hình của các công ty giai đoạn tiền IPO trong suốt 25 năm qua, dựa trên dữ liệu được tổng hợp bởi công ty nghiên cứu lương thưởng Equilar. Hiện tại, phía OpenAI đã từ chối đưa ra bình luận về các con số này.
Dữ liệu này đánh dấu một sự thay đổi phi thường trong cách thức mà các công ty trí tuệ nhân tạo (AI) hàng đầu cạnh tranh để giành giật nhân tài. Được thành lập cách đây chưa đầy một thập kỷ, OpenAI giờ đây đang trả lương cho các nhà nghiên cứu và kỹ sư ở những mức độ mà trước đây chỉ dành cho các công ty sắp lên sàn chứng khoán với nguồn vốn dồi dào. Theo những người nắm rõ tình hình tài chính của OpenAI, các gói lương thưởng dựa trên cổ phiếu này nhằm mục đích đảm bảo vị thế dẫn đầu của công ty trong cuộc chạy đua vũ trang về AI, mặc dù điều này cũng đồng nghĩa với việc đẩy chi phí hoạt động tăng cao và làm loãng giá trị cổ đông.
Cuộc chiến nhân sự khốc liệt và gánh nặng tài chính tương lai
Chi phí nhân sự đã tăng vọt khi sự cạnh tranh giành lấy các chuyên gia AI ưu tú ngày càng trở nên gay gắt. Làn sóng tăng lương này đã tăng tốc mạnh mẽ sau khi Giám đốc điều hành của Meta là Mark Zuckerberg bắt đầu đưa ra các gói bồi hoàn trị giá hàng trăm triệu đô la – và trong một số trường hợp hiếm hoi lên tới 1 tỷ đô la – cho các nhà nghiên cứu và giám đốc điều hành AI cấp cao như một phần của chiến dịch tuyển dụng tích cực. Nỗ lực “săn đầu người” này đã lôi kéo được hơn 20 nhân viên của OpenAI, bao gồm cả người đồng sáng tạo ChatGPT là Shengjia Zhao, buộc công ty phải phát hành các khoản tiền thưởng giữ chân một lần vào tháng 8 vừa qua, với một số khoản có giá trị lên tới hàng triệu đô la.
Các dự báo tài chính được chia sẻ với giới đầu tư chỉ ra rằng OpenAI dự kiến chi phí bồi hoàn dựa trên cổ phiếu của mình sẽ tăng thêm khoảng 3 tỷ đô la mỗi năm cho đến năm 2030. Điều này nhấn mạnh vai trò trung tâm của các ưu đãi lương thưởng đối với chiến lược tăng trưởng của công ty. Trong một thay đổi khác có khả năng đẩy chi phí lên cao hơn nữa, công ty gần đây đã chấm dứt chính sách yêu cầu nhân viên phải làm việc ít nhất sáu tháng trước khi cổ phần của họ được trao quyền (vesting). Động thái này đã loại bỏ một rào cản tiêu chuẩn thường được hầu hết các công ty tại Thung lũng Silicon sử dụng để quản lý rủi ro biến động nhân sự.
Đến năm 2025, chi phí lương thưởng của OpenAI được dự báo sẽ chiếm tới 46% tổng doanh thu. Đây là một tỷ lệ cao hơn bất kỳ công ty công nghệ lớn nào trước khi lên sàn chứng khoán, ngoại trừ nhà sản xuất xe điện Rivian, đơn vị đã báo cáo không có doanh thu trong năm trước khi IPO. Để so sánh, chi phí trả thưởng bằng cổ phiếu của Palantir chỉ bằng 33% doanh thu vào năm 2020, của Google đứng ở mức 15% trước khi IPO, và của Facebook chỉ là vỏn vẹn 6%, theo phân tích của Equilar. Tính trung bình, các công ty công nghệ giai đoạn tiền IPO thường chỉ dành khoảng 6% doanh thu cho việc chi trả bằng cổ phiếu, cho thấy mức độ chịu chơi chưa từng có của OpenAI trong bối cảnh hiện tại.
