Bên cạnh cuộc khủng hoảng thiếu hụt nguồn cung đang diễn ra trên toàn cầu, các nhà cung cấp linh kiện hàng đầu thế giới như Samsung và SK Hynix đang phải đối mặt với một mối đe dọa pháp lý mới cực kỳ nghiêm trọng từ phía chính phủ Hoa Kỳ. Theo những thông tin mới nhất, Washington đang cân nhắc việc áp dụng mức thuế quan trừng phạt lên tới 100% đối với các nhà sản xuất chip nhớ nước ngoài (offshore producers) nếu họ không chuyển dây chuyền sản xuất vào bên trong biên giới nước Mỹ. Động thái này, nếu trở thành hiện thực, sẽ là một cú sốc lớn làm thay đổi hoàn toàn cục diện của ngành công nghiệp bán dẫn vốn đang rất mong manh trước cơn sốt trí tuệ nhân tạo.
Chính sách “Sản xuất tại Mỹ” và tối hậu thư cho ngành chip nhớ
Việc thúc đẩy sản xuất nội địa đã và đang là ưu tiên hàng đầu của chính quyền Tổng thống Trump, đặc biệt là trong các phân khúc giá trị cao như chất bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI). Câu chuyện “Made in USA” (Sản xuất tại Mỹ) đã nhận được sự quan tâm to lớn trong thời gian gần đây, nhờ vào các cam kết đầu tư từ những ông lớn như TSMC, Samsung và nhiều người chơi khác trong chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, có vẻ như trọng tâm chú ý giờ đây đang chuyển sang các nhà sản xuất bộ nhớ DRAM (Dynamic Random Access Memory).
Phát biểu tại lễ khởi công nhà máy mới của Micron tại New York, Bộ trưởng Thương mại Hoa Kỳ Howard Lutnick đã đưa ra một tuyên bố cứng rắn khiến cả ngành công nghiệp phải giật mình. Ông thông báo rằng các công ty sản xuất bộ nhớ nếu không thực hiện việc sản xuất ngay trong nước Mỹ sẽ phải đối mặt với mức thuế quan 100%. Thông điệp được đưa ra rất rõ ràng và không khoan nhượng: “Tất cả những ai muốn sản xuất bộ nhớ đều có hai sự lựa chọn: Họ có thể trả mức thuế 100%, hoặc họ có thể xây dựng nhà máy tại Mỹ”.
Đây là lần đầu tiên Hoa Kỳ nhắm mục tiêu cụ thể vào các nhà cung cấp DRAM bằng một biện pháp thuế quan mạnh tay đến vậy. Xét đến việc các chip nhớ đã trở nên quý giá như thế nào đối với ngành công nghiệp AI hiện nay, động thái này được giới quan sát cho là điều sớm muộn cũng sẽ đến. Mặc dù Bộ trưởng Lutnick hay Bộ Thương mại chưa chỉ đích danh bất kỳ công ty cụ thể nào sẽ nằm trong phạm vi của chính sách thuế này, nhưng việc xem xét kỹ lưỡng các nhà sản xuất DRAM lớn hiện nay là điều cần thiết để thấy ai sẽ là người chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.
Thách thức lớn đối với Samsung và SK Hynix tại thị trường Mỹ
Khi rà soát lại các cam kết đầu tư, chúng ta có thể thấy Samsung, nhà sản xuất bộ nhớ lớn nhất thế giới, đã công bố các cam kết bán dẫn tại Mỹ liên quan đến cả các công đoạn đầu (frontend) và cuối (backend) của quy trình sản xuất. Tuy nhiên, điểm mấu chốt là hãng công nghệ Hàn Quốc này hiện chưa có bất kỳ kế hoạch cụ thể nào để xây dựng một nhà máy chuyên sản xuất bộ nhớ (memory fab) tại Mỹ. Điều này đặt Samsung vào một vị thế rủi ro cao trước chính sách thuế mới.
Tương tự, đối thủ đồng hương của Samsung là SK Hynix gần đây cũng đã công bố khoản cam kết đầu tư trị giá 4 tỷ USD tại West Lafayette, bang Indiana. Tuy nhiên, khoản đầu tư này chủ yếu tập trung vào công nghệ đóng gói tiên tiến 2.5D và các công việc nghiên cứu phát triển (R&D). Các dây chuyền sản xuất chip nhớ DRAM cốt lõi lại không nằm trong phạm vi của dự án này. Như vậy, cả hai “gã khổng lồ” Hàn Quốc đều có nguy cơ rơi vào tầm ngắm của mức thuế 100% nếu họ không nhanh chóng điều chỉnh chiến lược sản xuất của mình.
Trong bối cảnh đó, Micron dường như là công ty lớn duy nhất đang sản xuất, hoặc ít nhất là có ý định sản xuất chip DRAM ngay trên đất Mỹ. Do đó, nếu chính quyền Trump thực sự nhắm mục tiêu vào ngành công nghiệp bộ nhớ, nhiều tay chơi chủ chốt trên thị trường quốc tế có thể sẽ phải đối mặt với một cú sốc thuế quan mang tính sống còn. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận của doanh nghiệp mà còn tác động trực tiếp đến giá thành sản phẩm đầu ra.
Hệ quả khôn lường đối với chuỗi cung ứng và giá cả linh kiện
Không chỉ các ông lớn Hàn Quốc, các nhà sản xuất Đài Loan như Nanya Technology và Winbond Electronics, những đơn vị đóng góp một phần không nhỏ vào chuỗi cung ứng DRAM toàn cầu, cũng có thể phải đối mặt với việc bị áp đặt “thuế quan bộ nhớ”. Điều này có thể chứng minh là một rắc rối khổng lồ cho toàn bộ ngành công nghiệp điện tử.
Nhu cầu bùng nổ từ lĩnh vực AI vốn dĩ đã đẩy giá DRAM lên những mức cao chưa từng thấy trong lịch sử. Việc áp dụng thêm mức thuế tiềm năng 100% có thể gây ra những thiệt hại nghiêm trọng cho một ngành công nghiệp vốn đang phải vật lộn để mở rộng quy mô sản xuất nhằm đáp ứng nhu cầu. Chi phí nhập khẩu chip nhớ tăng cao sẽ dẫn đến việc tăng giá hóa đơn nguyên vật liệu (BoM) cho các sản phẩm như điện thoại thông minh, máy tính và máy chủ, với mức tăng ước tính có thể lên tới 25%. Hệ quả tất yếu là lượng hàng xuất xưởng sẽ bị giảm sút và người tiêu dùng cuối cùng sẽ là người phải gánh chịu mức giá đắt đỏ hơn cho các thiết bị công nghệ.
