Sự hoang mang về tình trạng thiếu hụt phần cứng máy tính đang diễn ra phần lớn tập trung vào việc tăng giá lịch sử ảnh hưởng đến bộ nhớ RAM, nhưng ít ai biết rằng những áp lực cơ bản tương tự cũng đang đẩy chi phí của ổ cứng thể rắn (SSD) lên mức cao chưa từng thấy. Các so sánh giá cả gần đây cho thấy một thực tế đáng kinh ngạc: trong những trường hợp cực đoan nhất, giá trị của ổ cứng SSD hiện nay có thể được ví von là đắt như vàng theo đúng nghĩa đen. Thậm chí, ngay cả những chiếc ổ cứng HDD truyền thống vốn nổi tiếng với mức giá bình dân cũng không hoàn toàn thoát khỏi cơn bão giá này.
So sánh giá trị thực tế giữa ổ cứng SSD và vàng ròng
Một thành viên trên diễn đàn công nghệ Reddit có biệt danh là Dark_Marmot gần đây đã đưa ra một tuyên bố gây sốc rằng dòng ổ cứng thể rắn WD Black đắt nhất của Western Digital hiện có giá trị cao hơn 70% so với vàng 24 karat nếu tính theo trọng lượng. Mặc dù mức giá trung bình của các loại SSD trên thị trường vẫn còn thấp hơn nhiều so với “lãnh địa” của vàng, nhưng các tính toán nhanh chóng được thực hiện bởi các chuyên trang công nghệ uy tín như TechSpot và Tom’s Hardware lại cho thấy một bức tranh khác. Theo đó, một số mẫu SSD dung lượng khủng 8TB đã thực sự vượt qua ngưỡng giá trị của vàng, và các mẫu 4TB cũng đang nhanh chóng tiệm cận mức giá này.
Để làm rõ hơn, chúng ta hãy nhìn vào các con số cụ thể. Sàn giao dịch Comex Live hiện định giá vàng ở mức khoảng 4.601 USD mỗi ounce. Chiếc ổ cứng WD Black SN8100 dung lượng 8TB có trọng lượng chỉ 8,6 gram (nếu không tính bộ tản nhiệt), tương đương với lượng vàng trị giá khoảng 1.396 USD. Vào tháng 10 năm ngoái, chiếc SSD này có giá 1.000 USD, tức là đã gần đạt mức ngang giá với trọng lượng vàng của nó. Tuy nhiên, giá của sản phẩm này đã tăng vọt lên mức 2.169,99 USD vào đầu tháng này (hiện đang được giảm giá từ mức niêm yết 2.308,99 USD). Mặc dù con số này vẫn chưa đạt đến mức “đắt hơn vàng 70%” như lời đồn, nhưng việc giá tăng gấp đôi một cách đột ngột đã nhấn mạnh nguồn cung đang trở nên căng thẳng đến mức nào.
Trong khi đó, phiên bản dung lượng 4TB có giá 1.144,99 USD và chỉ nặng 7,5 gram. Khi quy đổi, trọng lượng này tương ứng với giá trị vàng là 1.217 USD. Như vậy, giá trị của chiếc ổ cứng này chỉ thấp hơn một chút so với vàng ròng. Tom’s Hardware cũng đã đưa ra những con số tương tự sau khi khảo sát giá tại nhiều nhà bán lẻ khác nhau.
Tất nhiên, cần phải lưu ý rằng SN8100 là một dòng SSD cao cấp. Hiện tại, nó đang đứng đầu danh sách các ổ cứng lưu trữ PC được khuyến nghị dưới thương hiệu mới là SanDisk. Tuy nhiên, xu hướng tăng giá không chỉ xảy ra ở phân khúc cao cấp. Dữ liệu từ PCPartPicker cho thấy giá trung bình của các ổ SSD dung lượng 2TB và 4TB đã tăng mạnh kể từ mùa thu năm ngoái, hiện đang tiến tới mức giá lần lượt là khoảng 300 USD và 600 USD.
Ảnh hưởng đến thị trường HDD và nguyên nhân từ khan hiếm chip nhớ
Trong khi đó, mặc dù cơn khát lưu trữ của ngành công nghiệp AI chưa ảnh hưởng đáng kể đến giá ổ cứng HDD tại Hoa Kỳ, nhưng tình hình tại châu Âu lại khác biệt rõ rệt. Theo báo cáo từ ComputerBase, giá trung bình của ổ cứng HDD tại châu Âu đã đắt hơn 46% kể từ tháng 9. Con số tiêu đề này thậm chí còn che giấu sự biến động lớn trên thực tế. Khảo sát trên khoảng một chục mẫu ổ cứng với dung lượng từ 4TB đến 30TB cho thấy, trong khi một số ổ đĩa chỉ tăng giá từ 20 đến 30%, thì những mẫu khác hiện có giá cao hơn từ 50 đến 60% so với chỉ bốn tháng trước đây.
Nguyên nhân sâu xa của tình trạng này xuất phát từ việc các công ty công nghệ AI đang tích cực thu gom và tích trữ năng lực sản xuất DRAM và NAND để phục vụ cho các kế hoạch mở rộng trung tâm dữ liệu khi sự bùng nổ của ngành vẫn tiếp tục. Các nhà sản xuất chip nhớ hàng đầu như Samsung và SK Hynix đã phản ứng bằng cách tăng giá DRAM lên tới 70%. Kể từ đầu tháng 11, giá giao ngay của bộ nhớ DDR4 16Gb (2Gx8) đã tăng hơn gấp ba lần, leo thang từ mức 28 USD lên 90 USD. Sự thay đổi chóng mặt này thậm chí còn thúc đẩy sự hồi sinh hạn chế của loại bộ nhớ đời cũ là DDR3.
Với đà phát triển hiện tại của trí tuệ nhân tạo và nhu cầu phần cứng khổng lồ đi kèm, các nhà lãnh đạo trong ngành hiện dự đoán rằng tình trạng khan hiếm nguồn cung này sẽ còn kéo dài ít nhất là cho đến hết năm 2026. Điều này đồng nghĩa với việc người tiêu dùng phổ thông có thể sẽ phải tiếp tục đối mặt với mức giá linh kiện máy tính đắt đỏ trong một thời gian dài nữa.
